خروج از بحران

خروج از بحران



 

تحلیل تطبیقی بر توسعه صنعت گردشگری در کشور و استان یزد

نویسنده :محمد رضا داد

از میان مشکلات حاد فعلی ایران در بعد اقتصادی ، محیط زیست  و  ... در این نوشتار به سه مورد اصلی اشاره و پیشنهادی برای برون رفت احتمالی از این مشکلات ارائه می گردد.

مشکلات و بحران های مورد بحث این یادداست :

  I.            بحران کم آبی ( مخصوصاً در فلات مرکزی ایران) ]آب به معنی مطلق کلمه و نه فقط آب شرب[

II.            مشکل بیکاری ( طیق آخرین آمارها حدود 3.300.000 نفر)

III.            وابستگی به درآمدهای ارزی حاصل از نفت

برای سهولت فهم و برجسته شدن اهمیت موضوع سعی شده است در حد امکان مطالب ،مستند و به صورت کمی بیان گردد.

( منابع استفاده شده و محاسبات مربوطه در پی نوشت شماره1 آمده است)

به آمارهای  مقایسه ای زیر ( جدول شماره 1 ) توجه کنید:

جدول- 1

شرح

پسته کاری 100 هکتار  *

یک باب هتل 100 اتاقه  **

 نسبت گردشگری به کشت پسته

مصرف آب سالانه( مترمکعب)

900.000   j

13.300  k

68 برابر

اشتغال مستقیم   نفر

35

100

0.35 برابر

مصرف آب سالانه در ازا یک شغل

25.700

  133

193 برابر

ارزآوری سالانه $

1.200.000  l

3.449.000m ***

0.35 برابر

 

*  محصول پسته بعلت کم آب خواه ( 60-40 روز دوره آبیاری ) و صادراتی بودن جهت مقایسه انتخاب شده است.

** هتل 100 اتاقه ( 4 و یا 5 ستاره) ] 1 اتاق = 1 شغل مستقیم[

*** فقط گردشگران خارجی ( هزینه اتاق و غذا  ....)

جدول فوق بسیار گویا است :با حذف یا کاهش 100 هکتاری پسته کاری خواهیم داشت:

محاسن:

1-  صرفه جویی سالانه حدود 900.000(مترمکعب) آب

2-     تامین آب مصرفی 68 باب هتل 100 اتاقه (68 = 13.300÷ 900.000)

3-     اشتغال زایی مستقیم بالقوه برای 6800 نفر ( 6800= 100× 68)

4-    ارزآوری بالقوه 234.532.000 $ ( 234.532.000= 3.449.000 × 68 )

معایب :

1-     بیکار شدن مستقیم 35 نفر      

2-     کاهش ارزاوری ناشی از صادرات   پسته 1.200.000 $                                                                                                    

 

اگر در مقیاس کلان کشوری به موضوع نگاه شود:

الف: طبق آمار های موجود،میانگین صادرات پسته ایران سالانه 200.000 تن با ارزآوری  1.600.000.000 $ می باشد. جهت تولید این مقدار پسته نیاز به حدود 100.0000 هکتار پسته کاری می باشد.

 ب: طبق سند چشم انداز تعداد گردشگران ورودی سالانه، برای سالهای پایانی افق 1404، 20.000.000 نفر پیش بینی شده است، در صورت تحقق این چشم انداز به ارقام جدول شماره -2 خواهیم رسید.

جدول-2

شرح

صادرات پسته سالانه ایران

ورود گردشگر خارجی سالانه ایران

 نسبت گردشگری به کشت پسته

تن/نفر

200.000 تن

20.000.000 نفر

-

مصرف آب سالانه( مترمکعب)

900.000.000     n

37.800.000      o

%4.2

کل اشغال  سالانه     نفر

35.000

مستقیم هتل 284.100 p

8.1 برابر

کل گردشگری 2.500.000 q

71 برابر

ارزآوری  $

1.600.000.000

18.200.000.000 r

11.4 برابر

 

جدول شماره 2 ، مزیت مطلق صنعت گردشگری را نشان می دهد.

این جدول نشان دهنده این است که :

صنعت گردشگری با مصرف فقط %4.2 آب در مقایسه با کشت پسته:

-         8.1 برابر (%810) اشتغال مستقیم در هتل

-         71 برابر (%7.100) اشتغال زایی در صنعت گردشگری

-         11.4 برابر (%1.140) ارزآوری بیشتر ایجاد می کند

با توجه به مطالب فوق بنظر می رسد، صنعت گردشگری بهترین راه برون رفت از :

-        بحران کم آبی ( مخصوصاً در فلات مرکزی ایران) ]آب به معنی مطلق کلمه و نه فقط آب شرب[

-         مشکل بیکاری

-         کاهش وابستگی به درآمد های ارزی حاصل از نفت

-           .....   می باشد.

 

مضافاً اینکه صنعت گردشگری مزایای زیاد دیگری نیز دارد از قبیل:

-         عدم آلودگی محیط زیست

-         سرمایه گذاری کم در ازاء ایجاد هر شغل

-         مقابله با ایران هراسی

-         عدم وابستگی به مواد اولیه

-         ....

(نمونه عینی کشورهایی که در منطقه خاورمیانه از این مزیت مطلق استفاده می کنند: دبی(حدود 15.000.000 نفر گردشگر خارجی سالانه)،

ترکیه (حدود 37.000.000 نفر گردشگر خارجی سالانه)

و اخیراً عربستان سعودی

 

 

 

پیشنهادات و توصیه ها :

 

با عنایت به مباحث فوق و نظربه اینکه صنعت گردشگری یکی از محورهای توسعه پایدار (و به نظر اینجانب  یکی از اصلی ترین محورهای توسعه پایدار) می باشد، پیشنهاد می گردد:

هرچه سریعتر کارگروهی با هدف رونق گردشگری با اختیارات تام تشکیل شده و با کمک بخش خصوصی سند راهبردی میان مدت و بلند مدت را تهیه و بودجه کافی بدین منظور در نظر گرفته شود.

نکته آخر:

با توجه به اینکه سه استان اصفهان، یزد، فارس به عنوان سه استان اصلی گردشگری ورودی به کشور محسوب می شوند ، شواری هماهنگی مثلث طلایی گردشگری ایران  متشکل از نمایندگان شهرداری،شورای اسلامی شهر، اتاق بازرگانی، سازمان میراث فرهنگی، انجمن راهنمایان گردشگری، انجمن خدمات مسافرتی، جامعه هتل داران و اتحادیه صنایع دستی هر سه استان با هدف ارتقاع صنعت گردشگری از دی ماه 1395 تشکیل گردیده است.

برخی از مزایای این سه استان بطور خلاصه :

-         جاذبه های تاریخی، فرهنگی و جغرافیایی متنوع و مکمل هم.

-         جاذبه های ثبت شده ملی و جهانی زیاد( و اخیراً ثبت جهانی شدن یزد) که سهم اصلی جاذبه های تاریخی، فرهنگی و طبیعی کشور را نمایندگی می کنند.

-         فاصله کم مراکز این سه استان ( حداکثر 500 کیلومتر)

-         در پهنه این مثلث با کمتر از 2 ساعت رانندگی دسترسی به انواع اقلیم ها از جمله: کویر، شن زار، دشت، کوهستان، نمک زار و .... وجود دارد.

 

به نظر می رسد در ارتباط با رونق صنعت گردشگری و بخصوص مثلث طلایی گردشگری موارد زیر در اولویت باشد:

1-     احداث و تکمیل خطوط آهن سریع السیر

2-     برقراری پرواز مستقیم و کافی بین سه استان

3-     تکمیل و اصلاح جاده ای ارتباطی و خدمات بین راهی

4-     برقراری پرواز مستقیم بین اللملی به یزد

5-     تخصیص بودجه کافی و تسریع در مرمت و بازسازی بافت های قدیمی و آثار باستانی مخصوصاً در ارتباط با یزد با توجه به ثبت جهانی شدن

6-     فرهنگ سازی در ارتباط با حوزه گردشگری از طریق وسایل ارتباط جمعی و دست اندرکاران فرهنگی

7-     تبلیغات در سطح جهانی توسط وسایل ارتباط جمعی بین اللملی

8-     فعال نمودن بخش فرهنگی سفارت خانه های ایران

9-     کمک به جذب سرمایه گذاری توسط بخش خصوصی داخلی و سرمایه گذاران خارجی

 

**********************************************************************************************************

 

پی نوشت- 1

 

الف - منابع:

  1. پژوهشکده پسته کشور
  2. شواری جهانی سفر و گردشگری WTTC  2015
  3. تحقیقات میدانی از پسته کاران عمده و پیشکسوت
  4. تحقیقات میدانی از هتل داران با تجربه
  5. مجله اتاق بازرگانی اصفهان شماره 82 ( آبان و آذر 95)
  6. سازمان جهانی M3گردشگری UNWTO  2015

 

ب- محاسبات  جدول شماره 1:

j:

مصرف آب سالانه به روش غرق آبی در ازاء هر هکتار پسته کاری   8.000M3 الی    10.000M3  می باشد که در این محاسبه    9.000M3 در هکتار / سال مبنا بوده است

          M3             M3/سال      هکتار     

مصرف آب سالانه در 100 هکتار کشت غرق آبی                                              900.000    =    9.000    ×      100         

**********************************************************************************************************

k:

 مصرف آب هتل 100 اتاقه( سالانه)                      نفر شب/سال     روز/سال    نفر شب/اتاق    ضریب اشغال     اتاق

        تعداد پذیرش مسافر خارجی                        49.275   =      365   ×         1.8    ×       %75     ×   100

                                                                                                                   

                                                                                                         M3/سال       ضریب بالا سری    لیتر/نفر           نفرشب/سال

     مصرف آب سالانه هتل 100 اتاقه                                    M3 13.300     =      1.8      ×  150        ×   49.275 

**********************************************************************************************************

 ارزآوری سالانه پسته در 100 هکتار                         $/سال         $/کیلو        پسته صادراتی    kg/هکتار       هکتار

                                      100     ×      2.000      ×     %75     ×    8     =   1.200.000                                   

**********************************************************************************************************

m:

 ارزآوری مستقیم سالانه هتل 100 اتاقه                                                     $/سال         $/نفر          نفرشب/سال

                              

                                                                                                                                           3.449.000    =  70        ×           49.275

                                                  

            **********************************************************************************************************

 

 

ج - محاسبات  جدول شماره2:

n:

 مصرف آب سالانه برای تولید 200.000 تن پسته صادراتی

(مصرف آب در ازاء تولید هر کیلو پسته حداقل  M3 4.5 می باشد.)

                    سال/kg                kg/M3          سال/M3                                                                                               

مصرف آب سالانه تولید 200.000 تن پسته                                           900.000.000      =    4.5     ×  200.000.000 

**********************************************************************************************************

   :o 

مصرف آب سالانه برای گردشگران خارجی  گردشگران خارجی 

         

سال/M        شب اقامت        ضریب بالاسری           لیتر/ نفر              نفر/سال   

20.000.000           ×    150     ×        1.8         ×      7     =   37.800.000

     

**********************************************************************************************************

p:

تعداد اتاق مورد نیاز گردشگران خارجی در ایران و1 اتاق =1 شغل مستقیم:

      اشتغال  مستقیم /سال      =    اتاق/سال      روز/سال   ضریب اشتغال     نفر شب/اتاق    شب/اقامت     نفر/سال

20.000.000      ×          7      ÷     1.8       ÷    %75     ÷      365    =   284.100     =      284.100                   

**********************************************************************************************************

q:

اشتغال ایجاد شده در صنعت گردشگری، ناشی از ورود 20.000.000 نفر 

(در ازای هر 8 نفر گردشگری1 شغل (مستقیم و غیر مستقیم))

                          شغل/سال                          نفر/سال

              20.000.000      ÷     8        =          2.500.000                        

**********************************************************************************************************

r:

 ارزآوری سالانه 20.000.000  نفرگردشگر خارجی  (شامل هتل ، غذا ، ایاب و ذهاب ، خرید صنایع دستی و...) 

                      سال/$             $/نفر       شب اقامت      نفر/سال   

            20.000.000      ×    7      ×     130       =       18.200.000.000                                           

**********************************************************************************************************

پی نوشت-2

تهیه کننده این یادداشت توجه دارد که آب مصرفی کشاورزی با آب مصرفی  بهداشتی گردشگران از نظر کیفیت با هم فرق دارد ولی در این یادداشت وقتی صحبت از بحران آب می شود منظور آب بصورت مطلق کلمه بوده و نه فقط آب شرب زیرا  :

  1. بنابه اطلاعات و آمارهای موجود سطح آب های زیر زمینی در فلات مرکزی ایران به شدت در حال افت می باشد (عمق چاه ها طی نیم قرن اخیر از حدود 10 متر گاهاً به بیش از 150 متر رسیده است) که باعث فرو نشست فلات مرکزی با تبعات نا معلوم محیط زیستی گردیده است.
  2. مصرف آب شرب را که در مقایسه با آب کشاورزی بسیار ناچیز است می توان از طریق آب شیرین کن تامین نمود . مخصوصاً چون صحبت از انتقال آب از دریای عمان و یا ....  به یزد می باشد قیمت تمام شده آب انتقالی با توجه به هزینه های بسیار بالای شیرین کردن و انتقال آن به هیچ وجه در کشاورزی مورد استفاده قرار نخواهد گرفت و فقط مربوط به شرب و بهداشت بوده بنابراین قابل استفاده در صنعت گردشگری می باشد.

با توجه به مطالب فوق به نظر می رسد شاید تنها راه نجات فلات مرکزی ایران و حفظ اشتغال و آبادانی آن رونق بخشیدن به گردشگری ( بعلت کم آب خواه بودن و اشتغال زایی و ... ) باشد.

      امید است تا دیر نشده دست اندکاران بیدار شوند.

 

محمد رضا داد

آذر ماه 98

**********************************************************************************************************

خواهشمند است پیشنهادات، نظرات و انتقادات اصلاحی خود را به دبیرخانه اندیشکده صفای یزد منعکس فرمایید

Tel:+98-3537332515.

G-mail:iranthink.yazd@gmail.com

 

 

 

 

 

    
 

 

                                                                                                    


 

                                                                                                                                     3

 


پربازدید ترین خبرها